Monday, December 13, 2010

Lost Art

Δεν ξέρω αν είμαι ο κατάλληλος να μιλήσω για την τέχνη και τις εκφάνσεις της σε παγκόσμιο επίπεδο. Θεωρώ, όμως, ότι είναι ένα από τα ζητήματα όπου πραγματικά όλοι μπορούν να έχουν λόγο και αυτός να έχει βάση. Τον τελευταίο καιρό, έχει τύχει να μπω σε αρκετά sites, να δω πολλά links και να επισκεφτώ μερικές (όχι πολλές ομολογουμένως) εκθέσεις και έχω σχηματίσει μια άποψη για το τι είναι τέχνη ή τι αντιλαμβανόμαστε ως τέχνη πλέον. Προφανώς δε θέλω να υποδείξω σε κανέναν τι θα έπρεπε να θεωρεί τέχνη. Αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό.

Οι μορφές για τις οποίες θέλω να μιλήσω υπάγονται κυρίως στη φωτογραφία και τα videos, αλλά σίγουρα μπορεί κάποιος να τις γενικοποιήσει. Αρκετά με τις εισαγωγές. Έχω την εντύπωση τον τελευταίο καιρό ότι έχει "παρεξηγηθεί" η έννοια της τέχνης. Δεν ξέρω αν είναι παγκόσμιο φαινόμενο (πιθανότατα ναι) ή αν συναντάται σε τέτοιο βαθμό στη χώρα μας, όμως πιστεύω ότι ο αέναος προβληματισμός κάθε καλλιτέχνη να βγάλει κάτι ρεαλιστικό, κάτι ανατρεπτικό, κάτι βαθιά (ή πολλές φορές επιφανειακά) κοινωνικό έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου "τα πάντα είναι τέχνη". Παίρνουμε μια οποιαδήποτε φωτογραφία, τη βάζουμε σε black and white ή polaroid χαρακτηριστικά, παίζουμε με τα χρώματα και αυτό το βαφτίζουμε τέχνη.

Συμφωνώ ότι η τέχνη πρέπει να ταρακουνά τους ανθρώπους, να τους κάνει να σκέφτονται παραπάνω για ορισμένα ζητήματα, να σοκάρει ορισμένες φορές. Νιώθω, ωστόσο, ότι πλέον είμαστε σαν πειραματόζωα, έρμαια στις διαθέσεις του κάθε καλλιτέχνη που ξέρει ότι έχει ένα κοινό εκεί έξω, ο οποίος λέει "Ας κάνω και αυτό να δούμε αν θα το χάψουν". Ψάχνουμε για να είμαστε "ψαγμένοι" και αυτό προσωπικά δεν το θεωρώ αληθινό και καλό.

Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά με βίαιες εικόνες, με άσχημες εικόνες, οι οποίες μας αλλοτριώνουν ως ανθρώπους και επηρεάζουν τις ζωές μας και τις σχέσεις μας με τους άλλους. Σίγουρα δε θα μπορούσε να μην εισχωρήσει αυτό στην τέχνη. Κάτι άλλο που βλέπουμε πλέον παντού είναι το σεξ. Έχοντας ξεφύγει από την εποχή των ταμπού και της κοινωνικής κατακραυγής, το σεξ έχει αναδειχθεί (δικαιολογημένα) σε σύμβολο και παρουσιάζεται παντού και σε διάφορες μορφές. Φυσικά δεν πρόκειται να κατακρίνω κάτι τέτοιο. Αλλού παρουσιάζω τις ενστάσεις μου.

Τον τελευταίο καιρό, βλέπω πάρα πολλές "ανατρεπτικές" φωτογραφίες ή "επαναστατικά" videos, που σκοπός τους είναι να απεικονίσουν κυνικά την κοινωνία ή το σεξ ή και τα δύο μαζί. Σίγουρα μερικά από αυτά είναι αξιόλογα, όμως τα περισσότερα μου δημιουργούν ένα άβολο συναίσθημα που καμία σχέση δεν έχει με τέχνη. Δεν πιστεύω ότι η τελευταία πρέπει να είναι κάτι εξιδανικευμένο, που να σου παρουσιάζει μόνο όμορφες καταστάσεις, όμως το να εντείνεις ή να δημιουργείς brutal, άσχημες εικόνες, να τις προβάλεις σε τόσο μεγάλο βαθμό και να το ονομάζεις τέχνη δε με βρίσκει καθόλου σύμφωνο. Προσωπικά, το βρίσκω ενοχλητικό, άσχημο και υπερβολικά wannabe.

Η οργή και ο συνδυασμός αρνητικών συναισθημάτων (απόγνωση, απελπισία, ρουτίνα, αποξένωση) που κρύβεται μέσα μας, απόρροια της κοινωνίας στην οποία ζούμε (ειδικά στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια), σίγουρα παίζουν μεγάλο ρόλο σε αυτήν την τάση (για να μην πω ότι είναι ο γενεσιουργός λόγος). Ο κατακλυσμός, ωστόσο, που δεχόμαστε από brutal εικόνες είτε σχετικές με το σεξ, είτε απλά άσχημα συνδυασμένες με αυτό, είτε και εντελώς άσχετες, νομίζω ότι μόνο κακό μπορεί να κάνει. Είναι λες και θέλουμε ο "σκοτεινός" χαρακτήρας της κοινωνίας μας να περάσει πλέον και στην τέχνη και να εντυπωθεί για τα καλά στα δύσμοιρα μυαλά μας. Γιατί; Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα, αυτή είναι η ζωώδης φύση των ανθρώπων και καλό είναι να το συνηθίζουμε;

Εγώ θέλω η τέχνη να εμπνέει. Να δίνει άλλο αέρα στο δωμάτιο. Να το φωτίζει (ακόμα και όταν είναι πιο "dark"). Η τέχνη θέλω να προκαλεί δημιουργικά συναισθήματα στους ανθρώπους, όχι να τους υπερτονίζει επαναλαμβανόμενα ρουτινιασμένες, βίαιες εικόνες (σεξουαλικές και όχι).

Βέβαια, είναι πιθανό να ανήκω σε μια μειοψηφία (ή πλειοψηφία) που δεν αντιλαμβάνεται την "ομορφιά" αυτών των δημιουργημάτων και να είμαι υπερβολικός στην κρίση μου. Όπως και να έχει, πάντως, προτιμώ να θεωρώ καλλιτέχνη κάποιον που "φροντίζει" και καθοδηγεί το κοινό του δημιουργικά.

Κλείνω με τα λόγια δύο μεγάλων καλλιτεχνών, τα οποία θεωρώ ότι ταιριάζουν απόλυτα με αυτό που προσπαθώ να πω.

All that I desire to point out is the general principle that life imitates art far more than art imitates life.
Oscar Wilde

Art washes away from the soul the dust of everyday life.
Picasso

2 comments:

  1. to pes kai to kanes e?...
    felicitations...

    ReplyDelete
  2. h alh8eia einai oti pisteuw pws sthn texnh prepei na ka8reftizetai h pragmatikothta, gia na menei ena ''apotupwma'' me to perasma tou xronou! omws kalutera shmera h texnh na leitourgei san ere8isma gia mia pio omorfh pragmatikothta para san apotupwsh tou zoferou parontos!

    ReplyDelete